Plattdütsch

Plattdütsch is ’ne eigenstännige Spraoke

In ’t Middelöller, vör mehr at 500 Johr, dor wör Plattdütsch dei Spraoke. Aale Kooplüe in Nordwesteuropa rund üm dei Ostsei tau dön plattdütsch schnacken. Man kann säggen, Plattdütsch wör tau dei Tied vanne Hanse (15. un 16. Johrhunnert) ’ne Weltspraoke.

In dei Johrn dornao hätt dei plattdütsche Spraoke aower dei ein’ off ännere Schramm’ affkrägen. Besünners Enne van ’t lessde Johrhunnert. Väle Öllern harn Angst, dat ehre Kinner inne Schaule nich mitkömen, wenn se nich Hochdütsch kunnen. Dei meisten Lüe schnackden dorüm blots noch hochdütsch – uck mit ehre Kinner.

Vandaoge sütt dat man änners ut. Wi sünd dor nu weller bie, use öllste Kulturgaut tau pflägen un ünner dei Lüe tau bringen. Dei Lüe wät’t, dat Platt ’ne eigene Spraoke un kien Dialekt is. Un wecker twei Spraoken – hochdütsch un plattdütsch – schnackt, kann eine Spraoke mehr!

Nich blots dei „Europäische Spraokencharta“ ut 1999 schmitt ’n Ooge up use Plattdütsch. Nä, in ’n Ollenborger Münsterland giff et siet fiew Johr dat „Plattdütsche Johr“, wor masse för use plattdütsche Spraoke maokt wedd. Uck dei Gemeinde Visbek staiht för dat Platt in. Dorüm kanns uck plattdütsche Texte uppe Internetsiete läsen. Kiek dor man eis in!

Dei Lüe schmiet’t nu äöwerall den Grill an

Fraulüe sorgt för dei Selaote / Naober nich tau daone inrökern

Is di inne lessden Daoge uck fäökener ’ne besünnere Räöke (= Geruch) inne Näsen trocken? Nä, ick meen nich dei Gülle, dei vör ’e Lännereien jo so bannig wichtig is. Ick meen den Damp un dei Räöke vanne Grills, dei siet ’n 1. Mai woller äöwerall taugange sünd.Nu, wor sick dei Sünn’ aobends ’n Stoot länger seihn lätt, giff dat bolle kienein’ Dag mehr, wor nich mitte Familge, inne Naoberskup or in ’n Verein grillt wedd. Meistied staoht dei Kerlslüe mit ’ne lange Schötten un grote Handschken an ’n Grill un passt up, dat dei Wüsste un Nackensteaks nich anbrennen daut. Sei kiekt inne Glaut, drinkt dorbi ’n Beier un draiht dat Fleischk aal Oogenblick sinnig ümme. Dor kanns nich jederein bilaoten, dor moss all wat van kennen. Dei Fraulüe maokt leckere Selaote un backt dat Brot dortau. Hmmm! Dor löpp di all bi ’t Schrieben bolle dat Waoter in ’n Munne tauhoope.Ick will nu kienein’ Bange maoken, aower pass up, dor luurt wecktiens uck Gefohr! Nich jede Naober mag den Rook van ’n Grill in siene Bude lien. All faoken häbbt dei Affkaoten (= Rechtsanwälte) un Richter bi ’t Grillen dat lessde Wort hat. Uck wenn dat jüst bi us in ’n Ollenborger Münsterland nich aaltau faoken vörkaomen dait. Aower off du dat glöws or nich: In Bayern hätt eis ein Gericht fasseleggt, dat man blots in ’n ütersten Timpen van ’n Gorn, 25 Meter van ’t Mietshuus wäge, sien’n Grill upstellen un den Grill nich fäökener at fiewmaol in ’n Johr anschmieten draff. Dor lohnt sick dat jo bolle nich eis, äöwerhaupt ’n Grill tau koopen. Dei ein’ off ännere mag nu „typisch Bayern“ denken. Dat flait’t di aower an! In Bonn häbbt dei Richter urdeielt, dat man dat twei Daoge vörher inne Naoberskup anmellen mott, wenn man in ’t Mehrfamilgenhuus uppen Balkon grillen will. Sei häbbt aower nich säggt, dat du dat Grillen uck woller affmellen moss, wenn dat inne Tüschkentied leipet Weer worn is un dei Grillaobend utfallt.Klor is woll, dat du dien’n Naober bi dei Grillerei nich aalemantau vullqualmen un vullstinken draffs, dann häss den Arger forts taugange. Laot den Spiritus off so ’n Warks wäge, dann passeiert dat uck nich. Un nähm di masse Tied. Stick dei Käöhle bitieds an, dat se uck richtig gleuhnig is, wenn du dat Fleischk uppen Grill leggen dais. Schass eis seihn, wat dat schlumpt (= klappt), dat giff dann kien’n Qualm, wor sick änner Lüe äöwer uprägen käönt.Noch bäter is dat aower, wenn du den Naober forts tau ’ne Wusst un ’n Beier inlaoen dais. Dor schull mi doch dei Dübel haolen, wenn hei sick dann noch beklaogen dait.